Om mondgezondheid te verbeteren kijken we nog te vaak naar wat mensen zelf moeten doen: goed poetsen, gezond eten en regelmatig naar de tandarts gaan. Die adviezen zijn belangrijk, maar blijken niet genoeg. ACTA-onderzoekers Denise Duijster, Maddelon de Jong-Lenters en Catherine Volgenant pleiten daarom voor een bredere aanpak. Niet alleen het gedrag van mensen, maar ook de manier waarop mondzorg, preventie en publieke gezondheid zijn georganiseerd moet veranderen. In hun artikel in het ‘Journal of Dental Research’ laten ze zien dat mondgezondheid wordt beïnvloed door veel meer dan alleen persoonlijke keuzes. Ook inkomen, leefomgeving, toegang tot zorg, financiering en beleid spelen een rol.
Niet iedereen profiteert even makkelijk van goede mondzorg
De mondzorg in Nederland en in bijna heel Europa is vooral georganiseerd rond individuele zorg. Preventie heeft daarin zeker een plaats, maar tegelijk moeten volwassenen er een deel van de mondzorg zelf betalen. De toegang tot zorg is daarmee ook afhankelijk van inkomen, verzekering en nationaal beleid. Daarnaast spelen financiële prikkels en marktwerking een rol in het zorggebruik. Daardoor profiteert niet iedereen even makkelijk van goede mondzorg.
Mondgezondheid weinig aandacht binnen publieke gezondheid
Ook binnen de publieke gezondheid krijgt mondgezondheid nog weinig vaste aandacht. Veel activiteiten bestaan uit losse campagnes, voorlichting of tijdelijke projecten. Die kunnen helpen, maar veranderen weinig aan de sociale omstandigheden die mondgezondheid beïnvloeden. Daarnaast wordt mondgezondheid nog vaak los gezien van de rest van de gezondheid. Daardoor krijgt mondgezondheid maar beperkt een plek in breder beleid over gezondheid en preventie. Ook de samenwerking tussen mondzorg, andere zorg en publieke gezondheid blijft hierdoor beperkt.
Van individuele naar gezamenlijke verantwoordelijkheid
Voor hun analyse gebruikten de onderzoekers het 'Action Scales Model'. Dit model helpt om te zien waar een systeemverandering mogelijk is, bijvoorbeeld in de organisatie en financiering, maar ook in de doelen en ideeën achter het systeem. Volgens de onderzoekers moeten we anders naar mondgezondheid kijken. Mondgezondheid is niet alleen de verantwoordelijkheid van het individu, maar een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Dat betekent dat ook zorgverleners, overheden en maatschappelijke organisaties een rol hebben. Mondgezondheid moet daarom een vaste plek krijgen in beleid voor gezondheid en preventie. De onderzoekers pleiten daarom voor een verandering van het mondzorgsysteem. Essentiële mondzorg zou voor iedereen betaalbaar en bereikbaar moeten zijn, met meer ruimte voor gezondheid op de lange termijn. Het verkleinen van verschillen in mondgezondheid is daarbij een duidelijk doel.
Meer informatie
Bekijk het artikel via: Reorienting Oral Health Promotion through Systems Thinking