Een bezoek aan de tandarts kan in de toekomst mogelijk meer opleveren dan alleen een gezond gebit. Promovendi Joanita van Santen (ACTA), Victor Madariaga (RadboudUMC), Elena Stamatelou (ACTA), en Hanan Al Habobe (HU) laten zien dat speeksel-biomarkers mogelijk kunnen helpen om ziektes eerder op te sporen. Daarvoor gebruikten ze verschillende methodes en onderzochten ze verschillende ziektes.
Sjögren
Joanita van Santen deed bijvoorbeeld onderzoek naar de ziekte van Sjögren, een ziekte die vooral voorkomt bij vrouwen en problemen geeft met droge ogen, droge mond en 'brain fog' (concentratieproblemen). Omdat sommige mensen ook 'gewoon' een droge mond kunnen hebben, is het soms lastig te bepalen of het om de ziekte van Sjögren gaat. Daardoor kunnen patiënten soms lang in onzekerheid zitten. Om vast te stellen of iemand daadwerkelijk de ziekte van Sjögren heeft, keek Joanita van Santen naar de verschillende locaties in de mond. Ze ontdekte dat verschillende locaties in de mond op verschillende manieren natrium en chloride verzamelen. Die verschillen in locaties in de mond kunnen helpen de ziekte van Sjögren eerder vast te stellen.
Suikerziekte
Ook voor suikerziekte – met name diabetes mellitus type 2 - zijn veelbelovende resultaten gevonden. Onderzoeker Elena Stamatelou onderscheidde een speciaal eiwit in speeksel dat kan wijzen op diabetes, en mogelijk kan dit eiwit ook andere ziektes onderscheiden. Ze keek daarnaast ook naar andere 'orale-biomarkers' die diabetes al in een vroeg stadium kunnen herkennen. Haar uiteindelijke doel is het ontwikkelen van een snelle en eenvoudige test, die tandartsen en huisartsen kunnen gebruiken voor hun patiënten. Voor deze innovatie is intussen een patent aangevraagd
Meetapparaat Reflux
Victor Madariaga ontwikkelde al zo'n test voor patiënten die last hebben van reflux. Reflux is het terugstromen van zure maaginhoud via de slokdarm naar de mond. Het zure milieu draagt bij aan tanderosie. Hij ontwierp een klein apparaat dat in de mond de zuurgraad meet. Om reflux vast te stellen is nu belastend ziekenhuisonderzoek nodig. Het intra-orale apparaat dat Victor Madariaga ontwikkelde is klein, draadloos en minder belastend voor de patiënten én ook het milieu. Ook voor deze innovatie is een patent aangevraagd.
Overgewicht
Stofwisselingsziektes zoals overgewicht en obesitas, zijn zichtbaar in speeksel-biomarkers, zo ontdekte Hanan Al Habobe. Dat is belangrijk, omdat speeksel verzamelen eenvoudig, pijnloos en gebruiksvriendelijk is. Zie ook: Kun je met speeksel-biomarkers de risico’s en effecten van overgewicht opsporen? Obesitas wordt nu nog vaak met bloedonderzoek opgespoord, maar speeksel blijkt even goed te werken ontdekte Hanan Al Habobe en is gemakkelijker af te nemen bij de patiënt.
ORANGEHealth is een onderzoeksprogramma waarin de 7 Nederlandse opleidingsinstituten voor mondzorg en tandheelkunde samenwerken.
Met deze kennis wil het ORANGEHealth consortium en de medewerkers van ACTA die daarin meewerkten, bijdragen aan het eerder herkennen van ziektes. ORANGEHealth is immers het acronym voor ‘oral and general’ health. De mond is een eenvoudige niet-invasieve toegang tot het lichaam. Zo kunnen zorgverleners sneller signaleren, doorverwijzen en mensen beter ondersteunen.