Mondholtekanker, vaak in de vorm van huidkanker in de mond, is een ernstige ziekte die grote invloed heeft op iemands leven. In Nederland krijgen er elk jaar meer dan duizend mensen mee te maken. Hoe eerder de ziekte wordt ontdekt, hoe beter de vooruitzichten. Helaas gebeurt dat nu vaak pas laat, waardoor behandelingen zwaar zijn en blijvende problemen kunnen ontstaan met bijvoorbeeld spreken, eten en slikken.
Witte plekjes
Mondholtekanker ontstaat meestal stapsgewijs. Vaak begint het met kleine afwijkingen in het mondslijmvlies, zoals witte plekjes die 'orale leukoplakie' worden genoemd. Slechts een deel van deze plekjes verandert uiteindelijk in kanker, maar op dit moment kunnen artsen nog niet goed voorspellen bij wie dat gebeurt. Daardoor blijven waarschuwingstekens vaak onopgemerkt tot de ziekte al in een verder stadium is.
ACTA-onderzoekers Floris Bikker, Henk Brand en Wendy Kaman (Orale Biochemie) proberen dat te veranderen. Ze richten zich op een bepaald soort enzymen, zogeheten 'proteasen'. Deze enzymen breken eiwitten af en spelen een belangrijke rol in processen binnen de cel. Eerder onderzoek liet zien dat deze enzymen anders werken in tumorweefsel dan in gezond weefsel. Mogelijk dat ze daardoor kunnen helpen bij het vroeg ontdekken van de ziekte.
Speeksel
In dit 3-jarige onderzoek wordt gekeken of veranderingen in protease-activiteit kunnen helpen om mondkanker in een vroeg stadium op te sporen. De onderzoekers ontwikkelen nieuwe, gevoelige tests om de activiteit van speciale proteasen te meten in weefsel en in speeksel. Vooral speeksel is interessant: het is eenvoudig, pijnloos en snel af te nemen, en daardoor geschikt voor toekomstig gebruik in de tandartspraktijk of kliniek.
Door deze enzymactiviteit uitgebreid te meten en te vergelijken, willen de onderzoekers beter begrijpen hoe gezond weefsel verandert in kwaadaardig weefsel. Dit kan uiteindelijk leiden tot speekseltesten die aangeven wie een hoger risico loopt op mondholtekanker, zodat deze mensen eerder en preciezer onderzocht kunnen worden. Dat betekent mogelijk minder ingrijpende behandelingen en een betere kwaliteit van leven.
Vaillantfonds
De onderzoekers krijgen daarvoor €20.000 van het Vaillantfonds. Het geld wordt gebruikt voor laboratoriummaterialen, meetapparatuur, de ontwikkeling van nieuwe tests en analyse van de onderzoekdata. ACTA betaalt zelf de personeelskosten. Het project sluit aan bij de missie van het Vaillantfonds om vernieuwend onderzoek te steunen dat bijdraagt aan preventie, vroegtijdige opsporing en betere zorg.