Erwin schreef in 1998 voor zijn afstuderen bij ACTA een scriptie over computergestuurd boren. Geïnspireerd door robotoperaties in de neurochirurgie, onderzocht hij of een robot ooit nauwkeuriger zou kunnen boren dan een tandarts. Het idee was toen zo vernieuwend dat hij overwoog een patent aan te vragen.
Een idee dat zijn tijd vooruit was
Erwin: ‘In de tandheelkunde komen verschillende kennisgebieden zoals biologie, psychologie en techniek samen. De technische kant van de tandheelkunde sprak mij altijd erg aan. Door mijn scriptie bij de vakgroep tandheelkundige radiologie raakte ik betrokken bij onderwijs en onderzoek.’ Wat begon als een wetenschappelijke stage groeide uit tot een loopbaan van meer dan 25 jaar bij ACTA. Erwin is inmiddels hoogleraar Orale radiologie, Beeldvorming en Digitale tandheelkunde, en afdelingsvoorzitter van Afdeling 1.
Van analoog naar digitaal
Tijdens Erwins promotieonderzoek maakte de tandheelkundige radiologie een grote verandering door met de overstap van analoge films naar digitale opnamen. Röntgenfoto’s werden opgeslagen als data en dat veranderde de manier waarop tandartsen werkten en diagnoses stelden.
Volgens Erwin maakte digitalisering het werk sneller en makkelijker. Tegelijk ontstonden nieuwe onderzoeksvragen. Hoe gebruik je digitale beelden goed? Wat betekent dit voor de kwaliteit van diagnoses? En hoe ga je om met de grote hoeveelheid gegevens die digitaal beschikbaar komt?
AI helpt, maar vervangt de mens niet
Kunstmatige intelligentie (AI) speelt een steeds grotere rol in veel verschillende vakgebieden binnen de digitale tandheelkunde, waaronder de orale radiologie. AI kan nu al ondersteunen bij het herkennen van bijvoorbeeld cariës of ontstekingen aan de tandwortelpunt (periapicale leasies). Maar voor ingewikkelde diagnostiek is nog meer onderzoek nodig. ACTA werkt hiervoor samen met collega’s van het UvA Informatics Institute (faculteit NWI) en ook het ACTA-AI lab en de ACTA Data Science en AI hub van het UvA Data Science Center dragen daaraan bij.
Erwin: ‘AI moet je trainen met goed omschreven of ‘gelabelde’ voorbeelden. Op röntgenfoto’s lijken namelijk veel dingen op elkaar. Röntgenbeeld heeft veel ruis, met veel grijstinten die erg op elkaar lijken. We onderzoeken daarom bijvoorbeeld hoe we een algoritme kunnen maken dat beter met die soort ruis om kan gaan. We zijn wat op het spoor maar nu werkt dat nieuwe algoritme nog erg traag.’
Erwin ziet ook grenzen. ‘Met AI gaat het stellen van een diagnose sneller en het geeft gebruikers meer zekerheid, maar dat betekent niet automatisch dat diagnoses beter worden. Ervaren specialisten kunnen zich soms juist laten beïnvloeden door voorstellen van AI. Dat verschijnsel staat bekend als ‘automation bias’. De deskundigheid en ervaring van de zorgverlener blijven onmisbaar. AI is een hulpmiddel, geen vervanging van menselijk inzicht.’
De volgende stap: de virtuele patiënt
Voor de toekomst ziet Erwin veel kansen voor de verdere ontwikkeling van de virtuele patiënt. Daarbij worden scans, röntgenbeelden en gegevens uit het patiëntendossier samengebracht in één digitale omgeving. ‘Door onze schaalgrootte zitten we op een goudmijn van patiëntdata. We kunnen bijvoorbeeld psychologische en biomedische elementen toevoegen aan de virtuele patiënt, maar ook trainingen op preklinische en klinische vaardigheden. Het is dus veel breder dan wat we nu al doen met de simulatoren.’ Studenten kunnen daarmee oefenen, onderzoekers kunnen nieuwe toepassingen testen en zo komen verschillende vakgebieden bij ACTA dichter bij elkaar.
Volgens Erwin ligt juist daar de kracht van ACTA: samenwerken, vernieuwen en investeren in ontwikkelingen die verschillende vakgebieden verbindt. ‘We hebben een enorme hoeveelheid kennis, data en divers talent in huis. Die samenbrengen en zichtbaar maken is enorm belangrijk om 2e en 3e geldstroomprojecten binnen te halen. Dit biedt financiële mogelijkheden voor interessante nieuwe dingen, om voorop te blijven lopen in wetenschappelijke ontwikkelingen.’
Net als ruim 25 jaar geleden is nieuwsgierigheid wat Erwin in beweging houdt. ‘Voor mij is ACTA als een speeltuin, met telkens nieuw speelgoed.’
